खण्डः ‘क’

अपठितावबोधनम्

(10 अङ्काः)

अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लिखत—

पर्यावरणस्य संरक्षणं अस्माकं प्रमुखं कर्तव्यम् अस्ति। वृक्षाः पर्यावरणस्य आधाराः सन्ति। ते अस्मभ्यं प्राणवायुम् ददति तथा वातावरणं शुद्धं कुर्वन्ति। जलं, वायु:, भूमिः च जीवनस्य आधाराः सन्ति। यदि वयं पर्यावरणं न रक्षामः तर्हि जीवनं कठिनं भविष्यति। अस्माभिः नदीनां स्वच्छता, वृक्षारोपणं तथा प्रदूषणनिवारणं कर्तव्यम्। स्वच्छं पर्यावरणं स्वस्थजीवनस्य आधारः अस्ति।

---

(अ) एकपदेन उत्तरत — *(केवलं प्रश्नद्वयम्)*

2×1=2

(i) कस्य संरक्षणं अस्माकं प्रमुखं कर्तव्यम् अस्ति? (ii) वृक्षाः अस्मभ्यं किं ददति? (iii) जीवनस्य आधाराः के सन्ति?

---

(आ) पूर्णवाक्येन उत्तरत — *(केवलं प्रश्नद्वयम्)*

2×2=4

(i) वृक्षाः वातावरणं कथं कुर्वन्ति? (ii) यदि वयं पर्यावरणं न रक्षामः तर्हि किं भविष्यति? (iii) अस्माभिः किं कर्तव्यम्?

---

(इ) अस्य गद्यांशस्य कृते उचितं शीर्षकं संस्कृतेन लिखत।

1×1=1

---

---

(ई) यथानिर्देशम् उत्तरत — *(केवलं प्रश्नत्रयम्)*

3×1=3

(i) ‘शुद्धम्’ इत्यस्य विशेष्यपदं गद्यांशात् चिनुत— (A) पर्यावरणम् (B) वातावरणम् (C) जीवनम् (D) वृक्षाः

(ii) ‘ददति’ क्रियापदस्य कर्तृपदं किम्? (A) वृक्षाः (B) वयम् (C) जीवनम् (D) पर्यावरणम्

(iii) ‘प्रमुखम्’ इत्यस्य विलोमपदं किम्? (A) गौणम् (B) श्रेष्ठम् (C) शुद्धम् (D) कठिनम्

(iv) ‘रक्षामः’ इत्यस्य धातुः कः? (A) कृ (B) रक्ष् (C) भू (D) दा