संस्कृतभाषा – केवलं भाषा न, अपितु जीवनदर्शनम्

संस्कृतभाषा – केवलं भाषा न, अपितु जीवनदर्शनम्

संस्कृतभाषा विश्वस्य प्राचीनतमा तथा वैज्ञानिकतमा भाषासु अन्यतमा अस्ति। एषा केवलं संवादस्य भाषा न, अपितु भारतीयसंस्कृतेः, दर्शनस्य, साहित्यस्य, विज्ञानस्य च आधारभूता भाषा अस्ति। वेदाः, उपनिषदः, भगवद्गीता, रामायणम्, महाभारतम्, योगशास्त्रम्, आयुर्वेदः इत्यादयः महान् ग्रन्थाः संस्कृतभाषायामेव रचिताः।

संस्कृतभाषा मनुष्यस्य विचारशक्तिं, स्मरणशक्तिं, तर्कशक्तिं च वर्धयति। नियमितरूपेण संस्कृतस्य अध्ययनं करणेन उच्चारणशुद्धिः, भाषाज्ञानम्, आत्मविश्वासः च वर्धते। आधुनिककाले अपि संस्कृतभाषायाः महत्त्वं निरन्तरं वर्धमानम् अस्ति। अनेकानि विश्वविद्यालयानि, अनुसन्धानसंस्थानानि तथा शिक्षाकेन्द्राणि संस्कृताध्ययनं प्रोत्साहयन्ति।

विद्यार्थिनः संस्कृताध्ययनेन केवलं परीक्षायां उत्तमाङ्कान् न प्राप्नुवन्ति, अपितु नैतिकमूल्यानि, अनुशासनम्, सदाचारं, कर्तव्यबोधं च अधिगच्छन्ति। संस्कृतभाषायां निहिताः सुभाषितानि जीवनस्य प्रत्येकस्मिन् क्षेत्रे प्रेरणां ददति।

अस्माभिः संस्कृतभाषायाः संरक्षणं, संवर्धनं, प्रचारः च कर्तव्यः। यदि वयं प्रतिदिनं किञ्चित् संस्कृतं पठामः, लिखामः, वदामः च, तर्हि एषा भाषा पुनः जनजीवने अधिकं प्रतिष्ठां प्राप्स्यति।

प्रेरणावाक्यम्

"संस्कृतं पठामः, संस्कृतं वदामः, संस्कृतसंस्कृतिं रक्षामः।"

आज का संस्कृत शब्द

संरक्षणम् — रक्षा करना

उदाहरणम्: वयं पर्यावरणस्य संरक्षणं कुर्मः।

आज का सुभाषितम्

अयं निजः परो वेति गणना लघुचेतसाम्। उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम्॥

भावार्थ: उदार विचार वाले लोगों के लिए सम्पूर्ण पृथ्वी ही परिवार के समान होती है।