Script — Devanagari
पाठ्यक्रमानुसार व्याकरण-अभ्यासः — 25 अङ्काः
कक्षा 9 संस्कृत 2026-27 के पाठ्यक्रमानुसार 25 अंकों का अनुप्रयुक्त व्याकरण अभ्यास प्रश्नपत्र। सन्धि, विभक्ति, शब्दरूप, धातुरूप, प्रत्यय, समास, संख्या, उच्चारणस्थान और अव्यय।
2 min read
कक्षा 9 संस्कृत — अनुप्रयुक्तव्याकरणम् पाठ्यक्रमानुसार व्याकरण-अभ्यासः — 25 अङ्काः
विषयः: संस्कृतम् कक्षा: नवमी शैक्षणिकसत्रम्: 2026–27 खण्डः: ‘ग’ — अनुप्रयुक्तव्याकरणम् पूर्णाङ्काः: 25
पाठ्यक्रमानुसार विषयाः: सन्धि, कारक-उपपद-विभक्तयः, शब्दरूपाणि, धातुरूपाणि, प्रत्ययाः, समासः, सङ्ख्या, उच्चारणस्थानानि तथा अव्ययानि। पाठ्यक्रम में इनका भार 25 अङ्क निर्धारित है।
प्रश्न 1. सन्धिं सन्धिच्छेदं वा कुरुत।
(3 × 1 = 3)
(क) विद्या + आलयः = ____________ (ख) महा + उत्सवः = ____________ (ग) नमः + ते = ____________
प्रश्न 2. उचितं विभक्तिरूपं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।
(3 × 1 = 3)
(क) बालकः मित्रेण _______ गच्छति। (सह / प्रति / नमः)
(ख) गुरवे ______ (नमः / नमति / नमन्ति)
(ग) वृक्षस्य _______ फलानि पतन्ति। (उपरि / उपरितः / उपरि)
प्रश्न 3. उचितं शब्दरूपं चित्वा लिखत।
(3 × 1 = 3)
(क) _______ विद्यालयं गच्छन्ति। (बालकाः / बालकेन / बालकस्य)
(ख) तत्र_______ अस्ति। (मति / नदी / नद्या)
(ग) _______ फलानि मधुराणि सन्ति। (फलम् / फलानि / फलेन)
प्रश्न 4. उचितं धातुरूपं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत।
(3 × 1 = 3)
(क) छात्रः पुस्तकं _______। (पठति / पठतः / पठन्ति)
(ख) बालकाः क्रीडाङ्गणे _______। (क्रीडति / क्रीडतः / क्रीडन्ति)
(ग) अहं सत्यं _______। (वदामि / वदति / वदथः)
प्रश्न 5. उचितं प्रत्ययरूपं चित्वा लिखत।
(3 × 1 = 3)
(क) गम् + तुमुन् = ____________ (ख) पठ् + क्त्वा = ____________ (ग) कृ + क्तवतु = ____________
प्रश्न 6. समस्तपदस्य विग्रहं वा विग्रहस्य समस्तपदं वा लिखत।
(3 × 1 = 3)
(क) राजपुरुषः — ____________ (ख) नीलं कमलम् — ____________ (ग) ग्रामस्य समीपम् — ____________
प्रश्न 7. अधोलिखिताः सङ्ख्याः संस्कृते लिखत।
(3 × 1 = 3)
(क) 15 — ____________ (ख) 32 — ____________ (ग) 75 — ____________
प्रश्न 8. अधोलिखितवर्णानाम् उच्चारणस्थानं लिखत।
(4 × ½ = 2)
(क) क् — ____________ (ख) च् — ____________ (ग) ट् — ____________ (घ) प् — ____________
प्रश्न 9. उचितम् अव्ययपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।
(4 × ½ = 2)
मञ्जूषा: अत्र, तत्र, यदा, तदा, अधुना,
(क) _______ छात्राः पठन्ति। (ख) _______ सः विद्यालये अस्ति। (ग) _______ वर्षा भवति, _______ मयूराः नृत्यन्ति। (घ) सः _______ गृहं गच्छति।
अङ्कविभाजनम् क्र. विषयः अङ्काः 1 सन्धिः 3 2 कारक-उपपद-विभक्तयः 3 3 शब्दरूपाणि 3 4 धातुरूपाणि 3 5 प्रत्ययाः 3 6 समासः 3 7 सङ्ख्या (1–100) 3 8 उच्चारणस्थानानि 2 9 अव्ययानि 2 कुल अनुप्रयुक्तव्याकरणम् 25
पाठ्यक्रमानुसार विशेष ध्यान: सन्धि में स्वर, व्यञ्जन और विसर्ग-सन्धि; कारक-उपपद-विभक्तियों में निर्धारित प्रयोग; शब्दरूप, धातुरूप, प्रत्यय तथा तत्पुरुष-समास के निर्धारित भेदों को ही आधार बनाया गया है।