कक्षा 9 संस्कृत व्याकरण अभ्यास प्रश्न | संख्यावाची शब्द, उच्चारण स्थान एवं अव्यय

कक्षा 9 संस्कृत — व्याकरण अभ्यास प्रश्न विषय : संख्यावाची शब्द, उच्चारण-स्थान एवं अव्यय

1. संख्यावाची शब्दाः

कोष्ठक में दी गई संख्या के अनुसार रिक्तस्थान की पूर्ति कीजिए—

_______ जनाः सन्ति। (18) बालकाः _______ सन्ति। (4) _______ वृक्षाः सन्ति। (3) _______ बालिके स्तः। (2) _______ छात्राः पठन्ति। (40) _______ जनाः भ्रमन्ति। (33) _______ मित्रम् अस्ति। (1) _______ स्त्रियः भ्रमन्ति। (3)

1. उच्चारण-स्थान

प्रश्न-अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत।

4 × ½ = 2

(i) ह, द, ध, र, व वर्णेषु कः वर्णः अन्तःस्थः अस्ति?

(ii) छ, ण, म, ए वर्णेषु कः वर्णः कण्ठतालव्यः अस्ति?

(iii) ‘भवनम्’ इति पदे कस्य वर्णस्य उच्चारणस्थानं दन्तोष्ठ्यम् अस्ति?

(iv) त, श, प, ह, ज वर्णेषु कः वर्णः नासिक्यवर्णः अस्ति?

(v) ‘ऋ’ वर्णस्य दीर्घस्वरः कः अस्ति?

1. उच्चारण-स्थान

प्रश्न - अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत।

4 × ½ = 2

(i) स्पर्शव्यञ्जनानि कति सन्ति?

(ii) कस्य वर्णस्य उच्चारणस्थानं ‘दन्तोष्ठम्’ अस्ति?

(iii) ‘शरद्’ इत्यत्र केवलं ‘र’ वर्णस्य उच्चारणस्थानं मूर्धा अस्ति?

(iv) ‘ऋ, ष, ह, ण, ढ’ वर्णानाम् उच्चारणस्थानं लिखत।

(v) ‘ए’ वर्णः कण्ठतालुः, कण्ठोष्ठम् वा?

1. अव्यय

प्रश्न -मञ्जूषायाः उचितम् अव्ययं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

½ × 4 = 2

मञ्जूषा — कुतः, ह्यः, अत्र, अपि, श्वः

_______ रात्रौ त्वं कुत्र आसीः? अहं _______ चलचित्रं द्रष्टुं गमिष्यामि। _______ भयं नास्ति। अहं _______ त्वया सह चलिष्यामि। सः _______ आगच्छति?

1. अव्यय

प्रश्न -. मञ्जूषायाः उचितम् अव्ययं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

½ × 4 = 2

मञ्जूषा — तथा, तत्र, अधुना, श्वः, कदा

_______ किं भविष्यति? सः _______ पठति? अहं _______ गच्छामि। अहं _______ विद्यालयं गच्छामि। यथा अहं पश्यामि _______ एव करिष्यामि।