कक्षा 9 CBSE संस्कृत प्रत्यय अभ्यास – 20 अंकों के प्रश्न

कक्षा 9 CBSE संस्कृत प्रत्ययाः — २० अङ्कीय अभ्यासप्रश्नपत्रम्

विषयः: क्त्वा, ल्यप्, तुमुन्, क्त, क्तवतु, शतृ, शानच् पूर्णाङ्काः — २०

कक्षा 9 के विद्यार्थियों के अभ्यास के लिए इन प्रमुख प्रत्ययों पर आधारित प्रश्न प्रस्तुत हैं। प्रश्नों में विभिन्न प्रकार के अभ्यास रखे गए हैं, ताकि परीक्षा की तैयारी के साथ प्रत्ययों का सही प्रयोग भी हो सके।

प्रश्न 1. उचितं प्रत्ययं योजयित्वा शब्दं पूरयत। (1 × 7 = 7) पठ् + ______ = पठित्वा गम् + ______ = गन्तुम् लिख् + ______ = लिखितवान् कृ + ______ = कृत्वा दृश् + ______ = दृष्ट्वा पठ् + ______ = पठन् सेव् + ______ = सेवमानः प्रश्न 2. कोष्ठकात् उचितं प्रत्ययपदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत। (1 × 5 = 5) छात्रः पुस्तकं ________ विद्यालयं गच्छति। (पठित्वा / पठन्त:] बालकः क्रीडितुं ________ अस्ति। (इच्छन् / इच्छितवान्) माता भोजनं ________ पुत्राय ददाति। (पक्वा / पक्त्वा) रामः कार्यं ________ गृहम् अगच्छत्। (कृत्वा / कुर्वन्त] शिक्षक:________प्रश्नं पृच्छति। (आगत्य / आगच्छ] प्रश्न 3. निर्देशानुसारं प्रत्ययस्य प्रयोगं कुरुत। (1 × 4 = 4) “गम्” धातोः तुमुन् प्रत्ययान्तं रूपं लिखत। “कृ” धातोः क्त्वा प्रत्ययान्तं रूपं लिखत। “पठ्” धातोः शतृ प्रत्ययान्तं रूपं लिखत। “सेव्” धातोः शानच् प्रत्ययान्तं रूपं लिखत। प्रश्न 4. अधोलिखितेषु प्रत्ययान्तपदानि चित्वा लिखत। (1 × 4 = 4)

पठित्वा, गन्तुम्, कृतवान्, पठन्, सेवमानः, दृष्ट्वा, लिखितम्, गतवान्

क्त्वा — __________ तुमुन् — __________ क्तवतु — __________ शानच् — __________ उत्तरमाला प्रश्न 1 क्त्वा → पठित्वा तुमुन् → गन्तुम् क्तवतु → लिखितवान् क्त्वा → कृत्वा क्त्वा → दृष्ट्वा शतृ → पठन् शानच् → सेवमानः प्रश्न 2 पठित्वा इच्छन् पक्त्वा कृत्वा आगत्य प्रश्न 3 गम् + तुमुन् → गन्तुम् कृ + क्त्वा → कृत्वा पठ् + शतृ → पठन् सेव् + शानच् → सेवमानः प्रश्न 4 क्त्वा — पठित्वा / दृष्ट्वा तुमुन् — गन्तुम् क्तवतु — कृतवान् / गतवान् शानच् — सेवमानः 🌿 प्रत्यय-स्मरणम् प्रत्ययः उदाहरणम् क्त्वा- पठित्वा, कृत्वा ल्यप्- आगत्य, उपगम्य तुमुन्- पठितुम्, गन्तुम् क्त -लिखितम्, कृतम् क्तवतु-- पठितवान्, कृतवान् शतृ- पठन्, गच्छन् शानच्- सेवमानः, लभमानः