Script — Devanagari
प्रतिदिन संस्कृत सम्भाषणम् – भागः २० : डाकगृहे
प्रतिदिन संस्कृत सम्भाषणम् भाग 20 में डाकगृह में होने वाला सरल संस्कृत संवाद, हिन्दी अर्थ, शब्दार्थ, दैनिक प्रयोग के वाक्य तथा अभ्यास दिए गए हैं। कक्षा 9–10 के विद्यार्थियों एवं संस्कृत सीखने वाले सभी पाठकों के लिए उपयोगी सामग्री।
2 min read
प्रतिदिन संस्कृत सम्भाषणम् – भागः २० डाकगृहे — डाकगृहे संवादः
डाकगृहं जनजीवनस्य महत्त्वपूर्णं सेवाकेन्द्रम् अस्ति। अत्र पत्राणां, पार्सलानां च प्रेषणं भवति। अधोलिखितः संवादः दैनिकजीवने संस्कृतसम्भाषणस्य अभ्यासाय अत्यन्तोपयोगी अस्ति।
संवादः
ग्राहकः : नमस्ते, महोदय!
डाकसेवकः : नमस्ते। कथं साहाय्यं करवाणि?
ग्राहकः : अहम् एतत् पत्रं प्रेषयितुम् इच्छामि।
डाकसेवकः : कुत्र प्रेषणीयम्?
ग्राहकः : जयपुरनगरं प्रति प्रेषणीयम्।
डाकसेवकः : साधु। कृपया अत्र प्राप्तकर्तुः नाम, पूर्णं च पतं लिखतु।
ग्राहकः : आम्, इदानीमेव लिखामि।
डाकसेवकः : अस्य प्रेषणशुल्कं चत्वारिंशद् रूप्यकाणि अस्ति।
ग्राहकः : एतानि रूप्यकाणि गृहाण।
डाकसेवकः : धन्यवादः। एतत् भवतः प्राप्तिपत्रम्।
ग्राहकः : पत्रं कदा गन्तव्यस्थाने प्राप्स्यति?
डाकसेवकः : प्रायः त्रिदिनेषु प्राप्स्यति।
ग्राहकः : धन्यवादः।
डाकसेवकः : स्वागतम्। शुभदिनं भवतु।
हिन्दी अर्थ
ग्राहक: नमस्ते महोदय!
डाकसेवक: नमस्ते। मैं आपकी क्या सहायता कर सकता हूँ?
ग्राहक: मैं यह पत्र भेजना चाहता हूँ।
डाकसेवक: इसे कहाँ भेजना है?
ग्राहक: जयपुर नगर भेजना है।
डाकसेवक: ठीक है। कृपया यहाँ प्राप्तकर्ता का नाम और पूरा पता लिखिए।
ग्राहक: जी, अभी लिखता हूँ।
डाकसेवक: इसका डाक-शुल्क चालीस रुपये है।
ग्राहक: ये रुपये लीजिए।
डाकसेवक: धन्यवाद। यह आपकी रसीद है।
ग्राहक: पत्र गन्तव्य स्थान पर कब पहुँचेगा?
डाकसेवक: सामान्यतः तीन दिनों में पहुँच जाएगा।
ग्राहक: धन्यवाद।
डाकसेवक: आपका स्वागत है। आपका दिन शुभ हो।
नवीनाः शब्दाः संस्कृतम् हिन्दी अर्थ डाकगृहम् डाकघर डाकसेवकः डाक कर्मचारी पत्रम् पत्र प्रेषयितुम् भेजने के लिए प्राप्तकर्ता प्राप्त करने वाला पतम् पता (Address) प्रेषणशुल्कम् डाक-शुल्क प्राप्तिपत्रम् रसीद रूप्यकम् रुपया प्राप्स्यति पहुँचेगा / प्राप्त होगा दैनिक-प्रयोग-वाक्यानि अहं पत्रं प्रेषयितुम् इच्छामि। कुत्र प्रेषणीयम्? कृपया प्राप्तकर्तुः नाम लिखतु। पूर्णं पतं लिखतु। प्रेषणशुल्कं कियत् अस्ति? एतत् भवतः प्राप्तिपत्रम्। धन्यवादः। शुभदिनं भवतु। अभ्यासः संस्कृतेन उत्तरत— ग्राहकः किं प्रेषयितुम् इच्छति? डाकसेवकः ग्राहकं किं लिखितुम् वदति? ग्राहकाय किं दीयते? रिक्तस्थानानि पूरयत— अहं ________ प्रेषयितुम् इच्छामि। कृपया प्राप्तकर्तुः ________ लिखतु। एतत् भवतः ________।
उत्तराणि:
पत्रम् नाम प्राप्तिपत्रम् अद्यतनः संस्कृतशब्दः
प्राप्तिपत्रम् — धनग्रहणस्य अथवा शुल्कभुगतानस्य लिखितं प्रमाणम्।
वाक्यप्रयोगः: शुल्कं दत्त्वा ग्राहकः प्राप्तिपत्रं प्राप्नोति।
अद्यतनं सुभाषितम्
प्रियवाक्यप्रदानेन सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः।
भावार्थः: मधुर वचन बोलने से सभी प्रसन्न होते हैं।
अद्यतनं प्रेरणावाक्यम्
विनयेन सम्भाषध्वम्, समयस्य पालनं कुरुत, प्रत्येकं कार्यं उत्तरदायित्वेन सम्पादयत।