Skip to content
All lessons

Script — Devanagari

भवत्, विद्वस् एवं गुणिन् शब्दरूपाणि | संस्कृत Class 9

संस्कृत में भवत्, विद्वस् और गुणिन् शब्दों के पूर्ण शब्दरूप तथा उदाहरण। CBSE Class 9 के लिए उपयोगी अध्ययन सामग्री।

2 min read

भवत्, विद्वस् एवं गुणिन् शब्दरूपाणि

(CBSE Class 9)

ये तीनों पुल्लिङ्ग शब्द परीक्षा की दृष्टि से अत्यन्त महत्वपूर्ण हैं।

---

1. भवत् शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभवान्भवन्तौभवन्तः
द्वितीयाभवन्तम्भवन्तौभवतः
तृतीयाभवताभवद्भ्याम्भवद्भिः
चतुर्थीभवतेभवद्भ्याम्भवद्भ्यः
पंचमीभवतःभवद्भ्याम्भवद्भ्यः
षष्ठीभवतःभवतोःभवताम्
सप्तमीभवतिभवतोःभवत्सु

उदाहरण

  • भवान् कुत्र गच्छति?
  • अहं भवता सह विद्यालयं गच्छामि।

---

2. विद्वस् शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविद्वान्विद्वांसौविद्वांसः
द्वितीयाविद्वांसम्विद्वांसौविदुषः
तृतीयाविदुषाविद्वद्भ्याम्विद्वद्भिः
चतुर्थीविदुषेविद्वद्भ्याम्विद्वद्भ्यः
पंचमीविदुषःविद्वद्भ्याम्विद्वद्भ्यः
षष्ठीविदुषःविदुषोःविदुषाम्
सप्तमीविदुषिविदुषोःविद्वत्सु

उदाहरण

  • सः विद्वान् अस्ति।
  • अहं विदुषा सह चर्चां करोमि।

---

3. गुणिन् शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुणीगुणिनौगुणिनः
द्वितीयागुणिनम्गुणिनौगुणिनः
तृतीयागुणिनागुणिभ्याम्गुणिभिः
चतुर्थीगुणिनेगुणिभ्याम्गुणिभ्यः
पंचमीगुणिनःगुणिभ्याम्गुणिभ्यः
षष्ठीगुणिनःगुणिनोःगुणिनाम्
सप्तमीगुणिनिगुणिनोःगुणिषु

उदाहरण

  • रामः गुणी छात्रः अस्ति।
  • जनाः गुणिनः सम्मानयन्ति।

---

स्मरणीय बिन्दु

  • भवत् = आदरसूचक सर्वनाम
  • विद्वस् = विद्या वाला / ज्ञानी
  • गुणिन् = गुणों से युक्त