Script — Devanagari
भवत्, विद्वस् एवं गुणिन् शब्दरूपाणि | संस्कृत Class 9
संस्कृत में भवत्, विद्वस् और गुणिन् शब्दों के पूर्ण शब्दरूप तथा उदाहरण। CBSE Class 9 के लिए उपयोगी अध्ययन सामग्री।
2 min read
भवत्, विद्वस् एवं गुणिन् शब्दरूपाणि
(CBSE Class 9)
ये तीनों पुल्लिङ्ग शब्द परीक्षा की दृष्टि से अत्यन्त महत्वपूर्ण हैं।
---
1. भवत् शब्दरूप
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भवान् | भवन्तौ | भवन्तः |
| द्वितीया | भवन्तम् | भवन्तौ | भवतः |
| तृतीया | भवता | भवद्भ्याम् | भवद्भिः |
| चतुर्थी | भवते | भवद्भ्याम् | भवद्भ्यः |
| पंचमी | भवतः | भवद्भ्याम् | भवद्भ्यः |
| षष्ठी | भवतः | भवतोः | भवताम् |
| सप्तमी | भवति | भवतोः | भवत्सु |
उदाहरण
- भवान् कुत्र गच्छति?
- अहं भवता सह विद्यालयं गच्छामि।
---
2. विद्वस् शब्दरूप
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | विद्वान् | विद्वांसौ | विद्वांसः |
| द्वितीया | विद्वांसम् | विद्वांसौ | विदुषः |
| तृतीया | विदुषा | विद्वद्भ्याम् | विद्वद्भिः |
| चतुर्थी | विदुषे | विद्वद्भ्याम् | विद्वद्भ्यः |
| पंचमी | विदुषः | विद्वद्भ्याम् | विद्वद्भ्यः |
| षष्ठी | विदुषः | विदुषोः | विदुषाम् |
| सप्तमी | विदुषि | विदुषोः | विद्वत्सु |
उदाहरण
- सः विद्वान् अस्ति।
- अहं विदुषा सह चर्चां करोमि।
---
3. गुणिन् शब्दरूप
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गुणी | गुणिनौ | गुणिनः |
| द्वितीया | गुणिनम् | गुणिनौ | गुणिनः |
| तृतीया | गुणिना | गुणिभ्याम् | गुणिभिः |
| चतुर्थी | गुणिने | गुणिभ्याम् | गुणिभ्यः |
| पंचमी | गुणिनः | गुणिभ्याम् | गुणिभ्यः |
| षष्ठी | गुणिनः | गुणिनोः | गुणिनाम् |
| सप्तमी | गुणिनि | गुणिनोः | गुणिषु |
उदाहरण
- रामः गुणी छात्रः अस्ति।
- जनाः गुणिनः सम्मानयन्ति।
---
स्मरणीय बिन्दु
- भवत् = आदरसूचक सर्वनाम
- विद्वस् = विद्या वाला / ज्ञानी
- गुणिन् = गुणों से युक्त